Informatie op voedseletiket heeft onbewust invloed op gedrag en brein

Onderzoekers van de Radboud Universiteit tonen aan dat wat er op het voedseletiket staat, invloed heeft op het automatische gedrag van mensen. Zij bekeken het effect van voedsellabels, informatie op etiketten in de supermarkt, op de neiging tot automatisch handelen. Ze laten zien dat laag-calorische labeling het toenaderingsgedrag voor dranken kan verhogen en de hersenactiviteit in motorische hersengebieden kan verhogen. Dus: het label ‘weinig calorieën’ zou ervoor kunnen zorgen dat mensen het product eerder uit het schap pakken. De resultaten zijn op 10 februari gepubliceerd in NeuroImage.

De verpakkingen van voedingsmiddelen voeden en vormen onze verwachtingen over eigenschappen van het voedingsmiddel, zoals verwachte smaak en hoe gezond het is. Deze ideeën over en het keuzeproces voor een voedselproduct kunnen beïnvloed worden door automatisch gedrag. Een voorbeeld van dit soort automatisch gedrag is dat mensen oude popcorn blijven eten in de bioscoop, omdat ze dat nu eenmaal zo gewend zijn. Onbekend was hoe geschreven informatie, zoals op voedseletiketten, invloed heeft op deze onbewuste ‘aantrekkingskracht’, ondanks dat keuzes in het dagelijks leven sterk gedreven zouden kunnen zijn door deze innerlijke motivatie.

Veel of weinig calorieën verdienen

Voor hun onderzoek lieten de wetenschappers hongerige jonge gezonde deelnemers een taak doen waarbij ze eerst te zien kregen welke drank (‘laag-calorisch’, of ‘hoog-calorisch’; die in werkelijkheid gelijk waren) ze konden verdienen. Vervolgens moesten de deelnemers snel reageren op vormen in beeld door een joystick naar zich toe te trekken (toenadering zoeken) of van zich af te duwen.

Het bleek dat de deelnemers anders reageerden op de vormen wanneer een drank aangekondigd werd als ‘laag-calorisch’ dan wanneer deze aangekondigd werd als ‘hoog-calorisch’. Onderzoeker Joost Wegman: ‘Mensen maakten meer fouten bij het label dat hun voorkeur had (bleek uit een keuze tussen de drankjes achteraf), doordat ze eerder een trekbeweging maakten met een joystick. Dat interpreteren we als toenadering. Dit toont aan dat mensen zichzelf in zekere zin in de weg zaten: de automatische neiging om de voorkeursdrank te proberen te verdienen, zorgde ervoor dat ze fouten gingen maken.’
 

Label werkt door tot in motorisch hersengebied

Tijdens het doen van deze taak werd hersenactiviteit gemeten met behulp van fMRI. Bij de aankondiging van de drankjes zagen de onderzoekers hogere activiteit in een hersengebied dat betrokken is bij smaak voor het label ‘hoog-calorisch’ dan voor het label ‘laag-calorisch. ‘Activiteit in een smaakgebied zou kunnen betekenen dat de deelnemers een hogere zoetheid voor de hoog-calorische drank verwachtten.’, verklaart Wegman. Op het moment dat gereageerd moest worden op de vormen vonden ze echter een hogere activiteit in het motorsysteem van het brein (gekoppeld aan de toenaderingsbeweging) voor een ‘laag-calorische’ drank in vergelijking met de ‘hoog-calorische’ drank.’Dit wijst erop dat het motorsysteem in het brein een rol heeft in de neiging tot toenadering van voedsel, en dat labelinformatie dus op dit lage niveau in het brein doorwerkt. En dar je dus bijvoorbeeld vaker naar een laag-calorisch gelabeld product zou kunnen grijpen in de supermarkt.

Nu ook effect van ‘verkeerde’ informatie aangetoond

Eerder onderzoek heeft laten zien dat neiging tot automatisch handelen tot uiting komt in snellere toenadering van blije gezichten ten opzichte van boze gezichten, maar ook in vers ten opzichte van bedorven voedsel. Wetenschappers van de Radboud Universiteit tonen nu aan dat dit effect ook zichtbaar is als er ‘verkeerde’ informatie gegeven wordt over hetzelfde voedselproduct.

Written by Ingrid Kersten (co-writer Joost Wegman). The original paper has been publlished in Neuroimage.

 

Curiosity is a basic biological drive

Curiosity is one of our most fundamental biological drives and it is important for many things we do in our everyday life. Imagine for example that you hear your phone beep in your pocket. Probably, you will feel the urge to check the message right away, even though the message itself likely doesn’t give you a direct reward.

In a series of three studies we aimed to disentangle the contributions of outcome uncertainty and expected value of rewards to curiosity. To this end, we constructed a novel lottery task in which we independently manipulated outcome uncertainty and expected value. We examined how behavioral measures of curiosity and neural activity were modulated by these factors.

We demonstrated that curiosity can be driven by outcome uncertainty, irrespective of reward. The induction of curiosity was accompanied by increased activity in the parietal cortex. When curiosity was relieved by showing the participants the outcome of the lottery, we found increased activity in the insula, orbitofrontal cortex and parietal cortex. Most strikingly, the activity in the insula increased linearly with increasing information update the outcome provided.

This blog post was written by Lieke van Lieshout. This paper is now published in The Journal of Neuroscience.

Motivatie is wat ons aanspoort en drijft

Nieuwe publicatie: Catecholaminergic challenge uncovers distinct Pavlovian and instrumental mechanisms of motivated (in)action

In dit onderzoek bestudeerden we hoe motivatie ons gedrag aanstuurt zonder dat we dat altijd in de gaten hebben. We zijn namelijk geneigd om actie te ondernemen wanneer we belonende/positieve uitkomsten verwachten, terwijl we juist sterk geneigd zijn om ons in te houden wanneer we vervelende/negatieve uitkomsten verwachten en deze willen vermijden. Meestal helpen deze automatische neigingen ons met het maken van goede keuzes. Maar ons gedrag is niet volledig automatisch; we kunnen ook onze eerdere ervaringen gebruiken om van te leren. Zouden we dan ook verschillend leren van positieve en negatieve uitkomsten? Bijvoorbeeld, we zouden makkelijker kunnen leren dat een actie leidde tot een beloning, omdat het ondernemen van actie ons meestal positieve uitkomsten brengt. Daarentegen zouden we meer moeite kunnen hebben met leren dat niets doen leidde tot een negatieve uitkomst, aangezien niets doen ons meestal helpt slechte uitkomsten te voorkomen.

 

Mijn collega’s en ik hebben nu getest of positieve en negatieve uitkomsten onze acties alleen via automatische neigingen beïnvloeden, of dat we hier ook anders van leren. Dus, zijn we geneigd te leren dat acties voor beloningen zorgen, terwijl niets doen juist negatieve uitkomsten voorkomt? Uit eerder onderzoek bleek dat catecholamines (een groep overdrachtsstoffen voor communicatie in de hersenen) erg belangrijk zijn voor het automatisch aansporen van acties als we beloningen verwachten. Om deze reden hebben we onderzocht of catecholamines ook betrokken zijn bij de leerverschillen.   

 

Voor het onderzoek hebben honderd gezonde jongvolwassenen twee keer een computerspel gespeeld. In dit computerspel konden ze geld winnen en verliezen door actief te reageren of door juist niets te doen. Met wiskundige modellen berekenden we vervolgens wat hun keuzes beïnvloedde, en zo vonden we dat er inderdaad anders werd geleerd van positieve en negatieve uitkomsten: de deelnemers waren geneigd sneller te leren dat actief reageren voor beloningen zorgde, terwijl niets doen juist verliezen zou voorkomen. Belangrijk: deze leerverschillen waren niet per se “terecht”, want in het computerspel had actief reageren een even grote kans als niets doen om geld te winnen of verliezen. Deze leerverschillen werden bovendien sterker onder Ritalin, een medicijn dat de catecholamine niveaus verhoogt (en wat bijvoorbeeld ook gebruikt wordt bij ADHD). De deelnemers varieerden zeer sterk in de mate waarin Ritalin hun keuzes beïnvloedde, wat benadrukt hoe belangrijk het is om per individu te kijken wat voor effect het medicijn heeft.

 

Motivatie is wat ons aanspoort en drijft. Met dit onderzoek hebben we een beter beeld gekregen van hoe motivaties, zoals gewilde beloningen en ongewilde verliezen, ons gedrag beïnvloeden. In mijn vervolgonderzoeken wil ik juist ook bekijken hoe we deze motivaties kunnen onderdrukken wanneer ze tegen ons werken.

 

This blog was written by Jennifer Swart. See original paper here.

 

AMMODA KNAW AWARD: ODE AAN NIEUWSGIERIGHEID

Roshan Cools, Eveline Crone, Jeroen Geurts, Olivier Hekster, Alicia Montoya, Eva van Rooij, Appy Sluijs en Guido van der Werf zijn de winnaars van Ammodo KNAW Awards in 2017.

Deze film is vertoond tijdens de Ammodo KNAW Award uitreiking op 29 maart 2017. Acht wetenschappers vertellen over hun onderzoek en wat nieuwsgierigheid voor hen betekent. Deze acht wetenschappers hebben een Ammodo KNAW Award ontvangen.


Zie ook: ammodo-knaw-award.org

Ammodo KNAW Award 2017 to Roshan Cools

 

Ammodo KNAW Awards voor acht toponderzoekers in Nederland

25 januari 2017

Roshan Cools, Eveline Crone, Jeroen Geurts, Olivier Hekster, Alicia Montoya, Eva van Rooij, Appy Sluijs en Guido van der Werf zijn de winnaars van Ammodo KNAW Awards in 2017.
Dat hebben Ammodo en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) vandaag bekend gemaakt. De laureaten ontvangen ieder een geldbedrag van 300.000 euro. Dat geld kunnen ze de komende jaren gebruiken om nieuwe wegen te verkennen in fundamenteel wetenschappelijk onderzoek.

De laureaten zijn:


Olivier Hekster, hoogleraar Oude Geschiedenis aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Hekster (42) corrigeerde het imago van voorheen als ‘gek’ geziene Romeinse keizers, zoals Nero, Caligula en Commodus, door te kijken naar hun gebruik van de massamedia van de antieke tijd: beeltenissen op munten, standbeelden en inscripties op gebouwen. Hoe probeerden de keizers met zulke communicatie hun macht in het enorme rijk te vestigen?

Jeroen Geurts, hoofd Anatomie en Neurowetenschappen aan het VUmc in Amsterdam. Geurts (38) was een pionier bij het opsporen van moeilijk detecteerbare afwijkingen in de hersenen van MS-patiënten. Mede dankzij dat werk kwam hij tot een nieuwe theorie over de
oorzaak van MS, één die fundamenteel afwijkt van de theorie die de meeste van zijn collega’s al vele jaren aanhangen.

Eva van Rooij, hoogleraar moleculaire cardiologie aan het Universitair Medisch Centrum Utrecht Van Rooij (39) ontdekte als eerste dat microRNA-moleculen, nog maar recent ontdekte componenten van de levende cel, een rol spelen bij ziekten van het hart. Nu zoekt ze verder naar andere moleculaire mechanismen die onze hartcellen besturen. Zijn ze misschien zo te beïnvloeden dat schade aan hartcellen kan worden beperkt of zelfs hersteld?

Appy Sluijs, hoogleraar Paleoceanografie aan de Universiteit Utrecht. Sluijs (36) ontdekte dat 56 miljoen jaar geleden, door een kettingreactie in de oceanen en de atmosfeer, het broeikaseffect op aarde hoog opliep. Bij de polen groeiden palmen en de noordelijke poolzee voelde aan als een subtropisch zwembad. Zou iets dergelijks nu weer kunnen gebeuren?

Roshan Cools, hoogleraar Cognitieve Neuropsychiatrie aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Cools (41) ontdekte dat medicijnen die invloed hebben op onze hersenen niet altijd hetzelfde effect hebben: een middel dat de concentratie verhoogt, kan de flexibiliteit van het brein juist verlagen. Voor een ander kunnen die effecten precies omgekeerd zijn. Cools zoekt naar breinmechanismen achter iets dat filosofen al eeuwen bezig houdt: de menselijke wilskracht.

Alicia Montoya, hoogleraar Franse letterkunde en cultuur aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Montoya (44) ontdekte in 18e-eeuwse bibliotheekveilingcatalogi dat, in een tijd waarin de Verlichting het denken in Europa veranderde, religieuze boeken de bestsellers bleven. Ze vraagt zich af wat buiten de intellectuele elite de impact van de filosofische omslag was op bredere lagen van de bevolking. Is de hegemonie van kennis en ratio misschien overschat?

Guido van der Werf, Universiteitshoogleraar Global Carbon Cycle and Land Use Change aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Van der Werf (44) onderzoekt hoeveel broeikasgassen er in de atmosfeer terecht komen door het afbranden van bossen, graslanden en veengebieden. Met hulp van modellen, satellietfoto’s en ‘drones’ brengt hij de bijdragen van branden, ontbossing en de uitbreiding van landbouwgrond op het broeikaseffect in kaart.

Eveline Crone, hoogleraar Neurocognitieve Ontwikkelingspsychologie aan de Universiteit Leiden. Crone (41) ontdekte dat niet elk onderdeel van het menselijk brein zich tegelijk ontwikkelt. In de puberteit nemen hersenkernen voor emotie een voorsprong op die voor beheersing. Dat helpt ongeremd, risicovol en onverantwoord pubergedrag te verklaren. Hoe gebruikt het puberbrein de woelige fase om creatieve maar evenwichtige beslissingen te leren nemen?


Meer informatie over de laueaten en hun onderzoek is te vinden op:
www.ammodo-knaw-award.org

==

Over de Ammodo KNAW Award
De Ammodo KNAW Award is ingesteld om bijzonder getalenteerde onderzoekers te stimuleren in een cruciale, gevorderde fase van hun wetenschappelijke carrière. Met de Award willen Ammodo en de KNAW tevens het ongebonden wetenschappelijk onderzoek in Nederland over de volle breedte versterken.
Elke twee jaar worden acht Ammodo KNAW Awards uitgereikt aan internationaal erkende onderzoekers op vier wetenschapsterreinen: Biomedical Sciences, Humanities, Natural Sciences en Social Sciences. De laureaten moeten verbonden zijn aan een universiteit of onderzoeksinstituut in Nederland en maximaal vijftien jaar geleden zijn gepromoveerd.

Over Ammodo
Ammodo is een instituut voor kunst en wetenschap. Samen met gerenommeerde partners initieert, ontwikkelt en ondersteunt Ammodo grensverleggende projecten binnen de beeldende kunst, podiumkunst en fundamentele wetenschap. Door excellente kunstenaars en wetenschappers ruimte voor verdieping te bieden en een bijdrage te leveren aan de zichtbaarheid van hun werk, stimuleert Ammodo de ontwikkeling van kunst en wetenschap.
Voor meer informatie, zie www.ammodo.org

Over de KNAW
De Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) vervult drie kerntaken. Ze vormt een actief genootschap van excellente wetenschappers; ze dient vanuit een onafhankelijke positie de belangen van de wetenschap, adviseert de regering en stimuleert maatschappelijk debat; en ze is verantwoordelijk voor vijftien internationaal gerenommeerde onderzoeksinstituten op het terrein van de geesteswetenschappen, de sociale wetenschappen en de levenswetenschappen. Voor meer informatie zie www.knaw.nl.

Meer informatie:
Internet: www.ammodo-knaw-award.org, info@ammodo-knaw-award.org
KNAW: Irene van Houten, 020 551 0733 / 06 1137 5909
Ammodo: Neeltje de Quaij, 020 794 45 20

Nearly winning is more rewarding in gambling addicts

Pathological gamblers have a stronger brain reaction to so-called near-miss events: losing events that come very close to a win. Neuroscientists of the Donders Institute at Radboud University show this in fMRI scans of twenty-two pathological gamblers and just as many healthy controls. The scientific journal Neuropsychopharmacology published their results last week.

How can we reduce irrational and risky eating behaviors ?

This is the question that Esther Aarts aims to answer with her research. Focusing on individual differences, she opens the way to tailor-made interventions, like mindful eating, to prevent obesity and associated diseases. Follow Esther on her journey by watching the Youtube video below.

Why can patients with ADHD control their behavior in some but not all circumstances?

Patients with attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) can be quite impulsive, restless and easily distracted. In short, they often have difficulty controlling their behavior. Diminished behavioural control can result in problems at work or in someone’s social life. Although patients with ADHD often find it hard to focus at work, some can spend hours playing computer games without facing distraction. In other words, patients with ADHD appear able to control their behavior much better when they are doing something enjoyable or rewarding rather than boring.

There’s no ‘I’ in team – but occasionally there is a ‘me’

Leaders and bosses are often seen as independent and self-assured in their decision making, but new research suggests they are more likely to rely on the experiences and ideas of others when making choices.

Jennifer Cook, Hanneke den Ouden, Cecilia Heyes and Roshan Cools examined the ‘social dominance paradox’ and concluded that dominant individuals are more likely to use social learning, (the experiences of others around them), in decision making than subordinate people, who tend to draw primarily on their own experiences.

To get a better grap of these findings, watch the entertaining and informing video below in which social and individual learning is revealed by people building rockets and fMRI scanning.

Breindoping: de kosten en baten

 

Hersenonderzoeker prof. Roshan Cools van het Radboudumc ontvangt een bedrag van anderhalf miljoen euro van onderzoekorganisatie NWO. Met deze Vici kan ze de komende vijf jaar onderzoek  doen en een eigen onderzoeksgroep opbouwen. De Vici-beurs is een van de grootste persoonsgebonden wetenschappelijke premies van Nederland.